บทความนี้เป็นบทความสรุปใจความสำคัญของบทความเรื่อง “Widespread occurrence of cassava torradovirus 2 and cassava frogskin associated oryzavirus characterized the 2020–2023 outbreak of severe cassava frogskin disease in the Orinoquia region of Colombia” https://doi.org/10.3389/fagro.2026.1751653
การระบาดของโรคCassava Frogskin Disease ในโคลอมเบีย พบเชื้อไวรัส 2 ชนิดเป็นสาเหตุหลัก
ในช่วงปี ค.ศ. 2020–2023 ประเทศโคลอมเบียเผชิญกับการกลับมาระบาดอย่างรุนแรงของ โรค Cassava Frogskin Disease (CFSD) ซึ่งเป็นโรคที่สร้างความเสียหายต่อหัวมันสำปะหลังโดยตรง ส่งผลให้คุณภาพและผลผลิตลดลงอย่างมาก โดยเฉพาะในภูมิภาค โอริโนเกีย (Orinoquia) ซึ่งเป็นหนึ่งในแหล่งผลิตมันสำปะหลังที่สำคัญของประเทศ
คณะนักวิจัยได้สำรวจแปลงปลูกมันสำปะหลังจำนวนประมาณ 136 แปลง ครอบคลุมพื้นที่ผลิตหลักของภูมิภาค และประเมินต้นมันสำปะหลังกว่า 4,600 ต้น เพื่อศึกษาการแพร่ระบาดของโรค ผลการสำรวจพบว่า หลายพื้นที่มีการเกิดอาการรุนแรงในหัวมันในระดับสูง โดยเฉพาะเมือง Fuente de Oro (66.67%), Granada (63.33%), Vista Hermosa (56.67%), Puerto Lleras (46.67%) และ El Castillo (23.33%) สะท้อนให้เห็นว่าโรคได้แพร่กระจายเป็นวงกว้างในภูมิภาคดังกล่าว
เพื่อค้นหาสาเหตุของการระบาด นักวิจัยได้นำตัวอย่างพืชจำนวน 149 ตัวอย่างมาตรวจวิเคราะห์ด้วยเทคนิคอณูชีววิทยา ผลการศึกษาพบว่า เชื้อที่ตรวจพบมากที่สุด ได้แก่ Cassava torradovirus 2 (CsTLV-2) และ Cassava Frogskin Associated Oryzavirus (CsFSaV) โดยตรวจพบ CsTLV-2 ในร้อยละ 27.63 ของตัวอย่างทั้งหมด และตรวจพบ CsFSaV สูงถึงร้อยละ 57.89 ซึ่งแสดงให้เห็นว่าไวรัสทั้งสองชนิดมีบทบาทสำคัญต่อการระบาดครั้งนี้
นอกจากนี้ เมื่อนำผลการศึกษามาเปรียบเทียบกับพื้นที่ Cauca ซึ่งเป็นพื้นที่ที่พบโรคชนิดนี้มาอย่างต่อเนื่องตั้งแต่ช่วงทศวรรษ 1970 พบว่าลักษณะการระบาดมีความแตกต่างกันอย่างชัดเจน โดยพื้นที่ Cauca มีความหลากหลายของเชื้อไวรัสกลุ่ม torradovirus มากกว่า และพบทั้ง CsTLV-1 และ CsTLV-2 ร่วมกัน ในขณะที่พื้นที่ Orinoquia พบการครอบงำของ CsTLV-2 อย่างเด่นชัด และมีลักษณะบ่งชี้ว่าเชื้อไวรัสชนิดนี้อาจมีการขยายประชากรอย่างรวดเร็วในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา
ในทางกลับกัน การตรวจพบเชื้อ CsFSaV ในพื้นที่ Cauca มีระดับต่ำกว่าพื้นที่ Orinoquia ประมาณ 3 เท่า ซึ่งอาจสะท้อนถึงความแตกต่างของระบบนิเวศ การแพร่กระจายของแมลงพาหะ หรือประวัติการเกิดโรคในแต่ละพื้นที่
ผลการศึกษานี้ชี้ให้เห็นว่า การระบาดของโรค Cassava Frogskin Disease ในโคลอมเบียช่วงปี 2020–2023 มีความสัมพันธ์อย่างใกล้ชิดกับการแพร่กระจายของเชื้อ Cassava torradovirus 2 (CsTLV-2) และ Cassava Frogskin Associated Oryzavirus (CsFSaV) ซึ่งเป็นเชื้อที่ตรวจพบมากที่สุดในพื้นที่ระบาด การค้นพบดังกล่าวมีความสำคัญต่อการเฝ้าระวังโรค การพัฒนาวิธีการวินิจฉัยที่แม่นยำ รวมถึงการวางแผนจัดการโรคและการผลิตท่อนพันธุ์ปลอดโรค เพื่อช่วยลดความเสียหายและเพิ่มความมั่นคงของการผลิตมันสำปะหลังในอนาคต
